Co daje obecność zaangażowanego i kochającego ojca? To pytanie, które coraz częściej zadają sobie zarówno rodzice, jak i specjaliści pracujący z rodzinami. Choć dotychczas o bezpiecznej więzi mówiło się przede wszystkim w kontekście relacji matka-dziecko, to badania pokazują, że dzieci najlepiej funkcjonują, gdy mają dwie bezpieczne relacje przywiązaniowe. Obecność i wpływ matki jest bez wątpienia kluczowa od samego początku życia dziecka, jednak okazuje się, że równie ważna jest obecność i relacja z ojcem jako drugim opiekunem.
Powstaje coraz więcej badań, z których jasno wynika, że zaangażowanie ojców ma znaczenie dla rozwoju samych mężczyzn, dla relacji z ich partnerką, a przede wszystkim dla rozwoju ich dzieci – społecznego, emocjonalnego, fizycznego i poznawczego. Z kolei dzieci wychowujące się bez ojców częściej mają trudności w nauce, problemy emocjonalne, zaburzenia zachowania, skłonność do agresji, ryzykownych zachowań społecznych, a także większe prawdopodobieństwo popadnięcia w ubóstwo, uzależnienia czy przestępczość.
Wpływ obecności ojca na dziecko
Obecność zaangażowanego i kochającego ojca może przynieść dziecku wiele korzyści, m.in.:
- sprzyja rozwojowi poczucia własnej wartości,
- przyczynia się do budowania bezpiecznego przywiązania,
- sprzyja wyższemu ilorazowi inteligencji i osiąganiu lepszych wyników w nauce,
- zmniejsza ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych, zachowania i popełniania przestępstw,
- wspiera w rozwoju granic, szacunku dla samego siebie, odpowiedzialności,
- sprzyja budowaniu pewności siebie.
Wpływ ojca nie ogranicza się jednak tylko do relacji z dzieckiem – istotną rolę odgrywa także jakość całej relacji obojga rodziców. Ojciec może pozytywnie oddziaływać na dziecko również pośrednio, wspierając matkę, poprawiając funkcjonowanie całego systemu rodzinnego czy zapewniając zasoby społeczne i ekonomiczne.
Wpływ obecności na samego ojca
Mężczyźni, którzy angażują się w swoje ojcostwo, odnoszą z tego również korzyści dla samych siebie. Zaangażowani ojcowie czują się pewniej i skuteczniej jako rodzice oraz mają większą motywację do dalszego angażowania się w opiekę nad dzieckiem. Ponadto częściej postrzegają oni swoje relacje z dziećmi jako pozytywne, a także lepiej je rozumieją. Ojciec zaangażowany w życie dziecka to, według badań, mężczyzna bardziej zadowolony z życia, lepiej rozumiejący siebie i innych.
Co ciekawe, zaangażowani ojcowie rzadziej doświadczają wypadków i rzadziej nadużywają substancji psychoaktywnych. Choć ojcostwo wiąże się też z różnymi kosztami, jak np. stres czy konflikt między życiem zawodowym a rodzinnym, to nie wpływają one negatywnie na ogólną satysfakcję z bycia rodzicem. W dalszej perspektywie stwierdzono nawet umiarkowanie pozytywny wpływ zaangażowania ojców na sukcesy w pracy i karierze. Warto więc zrozumieć, Co daje obecność zaangażowanego i kochającego ojca, aby jeszcze bardziej docenić rolę taty w życiu dziecka i całej rodziny.
Rola matki w zaangażowaniu ojca
W byciu zaangażowanym ojcem ważną rolę odgrywa także matka dziecka. Mężczyźni częściej angażują się bowiem w swoje rodzicielstwo, gdy otrzymują w tym wsparcie od swoich partnerek. To wsparcie przekłada się także na odczuwanie przez mężczyzn większej satysfakcji, przyjemności i kompetencji w roli ojca. Jeśli mężczyzna uważa, że jest pozytywnie oceniany jako ojciec, to zaczyna też bardziej angażować się aktywności związane z dzieckiem. To, na ile ojciec będzie zaangażowany i obecny w życiu dziecka, zależy zatem także od tego, na ile matka tego dziecka dopuści swojego partnera do uczestnictwa w opiece.
Wnioski?
Na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań, możemy wyciągnąć kilka ważnych wniosków:
- ojciec nie jest rodzicem drugiej kategorii,
- rola ojca jest bardzo ważna w życiu dziecka, szczególnie w jego rozwoju emocjonalnym, społecznym czy poznawczym,
- obecność i zaangażowanie ojca ma pozytywny wpływ nie tylko na dziecko, ale i na całą rodzinę,
- zaangażowanie w ojcostwo przynosi korzyści także samym ojcom,
- warto, żeby ojcowie byli zaangażowani w relację i opiekę nad dzieckiem już od początku jego życia,
- wspierająca postawa matki może wzmacniać zaangażowanie ojca i jakość jego relacji z dzieckiem,
- brak obecnego i zaangażowanego ojca może wiązać się z większym ryzykiem trudności emocjonalnych i społecznych u dzieci.
Podsumowanie
Odpowiedź na pytanie „Co daje obecność zaangażowanego i kochającego ojca” pokazuje, że aktywne ojcostwo wspiera poczucie bezpieczeństwa, pewność siebie i stabilność emocjonalną dziecka. Obecność zaangażowanego i kochającego ojca to jeden z kluczowych czynników wspierających harmonijny rozwój dziecka. Ojciec nie tylko buduje z dzieckiem unikalną więź, ale też realnie wpływa na jego emocje, zachowanie, relacje i poczucie własnej wartości. Zyskuje na tym także cała rodzina – w tym sam ojciec, który poprzez bliską relację z dzieckiem rozwija się, lepiej rozumie siebie i innych, a często także buduje głębszą więź z partnerką. Dlatego warto wspierać mężczyzn w ich ojcostwie – od pierwszych dni życia dziecka.
Źródło: Allen, S., & Daly, K. J. (2007). The effects of father involvement. An Updated Research Sum, 603, 1-27.
Autor tekstu: Maciej Kowalski, psycholog, @maciejkowalski_psycholog
