Piąty miesiąc ciąży - maluch daje znać!
Piąty miesiąc ciąży obejmuje od 17. do 20. tygodnia ciąży, licząc od pierwszego dnia ostatniej miesiączki i przypada na środek drugiego trymestru. Dla wielu kobiet to jeden z najprzyjemniejszych okresów ciąży – dolegliwości z pierwszego trymestru często ustąpiły, energia wraca, a brzuch staje się wyraźnie zaokrąglony i dumnie pokazuje światu Twoją ciążę. To także miesiąc szczególnego oczekiwania – właśnie teraz wiele kobiet po raz pierwszy poczuje delikatne ruchy dziecka w swoim brzuchu. To niezwykle wzruszający moment, który sprawia, że więź między Tobą a Twoim maleństwem staje się jeszcze bardziej realna.
Rozwój dziecka
Twój maluszek intensywnie rośnie i dojrzewa.
Na początku 17. tygodnia mierzy około 13 cm (CRL) i waży około 140-150 gramów, a pod koniec 20. tygodnia osiąga około 16-17 cm (CRL) i waży już 250-300 gramów, czyli mniej więcej tyle, co średniej wielkości mango.
Jego ciało pokrywa coraz gęstszy meszek zwany lanugo, delikatne włoski pomagające utrzymać ciepło i chroniące skórę.
Skóra jest nadal cienka i czerwonawa, ale zaczyna produkować maź płodową, tłustą, białawą substancję chroniącą ją przed działaniem płynu owodniowego.
Kości systematycznie się mineralizują i twardnieją, a mięśnie rozwijają się, dziecko ćwiczy ruchy zginania, prostowania, obracania się i kopania w macicy.
Twarz maluszka staje się jeszcze bardziej ludzka. Wyraźnie widać powieki, brwi, rzęsy, delikatne rysy.
- Maluszek potrafi otwierać i zamykać usta, wykonywać ruchy ssania, a nawet połykać płyn owodniowy, co trenuje układ pokarmowy i oddechowy.
Nerki pracują, dziecko regularnie wydala mocz do płynu owodniowego.
W tym czasie zaczynają działać kubki smakowe, dziecko potrafi rozpoznawać smaki wód płodowych, które zmieniają się w zależności od Twojej diety.
Układ nerwowy dojrzewa, tworzą się setki tysięcy połączeń synaptycznych w mózgu.
Serce pompuje krew bardzo intensywnie, można je usłyszeć podczas badania USG.
W 20. tygodniu zaczynają być dobrze widoczne narządy płciowe. Lekarz podczas USG połówkowego często może już określić płeć dziecka.
Zmiany w ciele przyszłej mamy
Twój organizm nadal przystosowuje się do rosnącego życia w Twoim łonie, ale wiele kobiet czuje się w tym czasie wyjątkowo dobrze.
Brzuch wyraźnie się zaokrągla. Macica sięga mniej więcej na wysokość pępka lub lekko poniżej.
Wiele kobiet w tym miesiącu zaczyna czuć pierwsze ruchy dziecka, początkowo jako delikatne muśnięcia, bąbelki powietrza, trzepotanie motylich skrzydeł.
Skóra na brzuchu zaczyna się rozciągać. Możesz odczuwać lekkie swędzenie lub zauważyć pojawiające się rozstępy. Warto regularnie nawilżać skórę kremami lub olejkami.
Sutki i otoczki piersi mogą ciemnieć, a żyły na piersiach stają się bardziej widoczne. U niektórych kobiet może pojawiać się siara, tj. gęsty, żółtawy płyn będący pierwszym pokarmem dla dziecka.
Możesz zauważyć wzmożoną pigmentację skóry, ciemniejszą linię na brzuchu (linea nigra) i delikatne przebarwienia na twarzy.
Hormony ciążowe mogą sprawić, że Twoje włosy stają się gęstsze i bardziej lśniące, ale też mogą wywoływać nadmierną potliwość lub wrażliwość skóry.
Objętość krwi krążącej w Twoim ciele zwiększa się, serce pracuje szybciej, możesz czuć lekko podwyższony puls lub sporadyczne zawroty głowy.
Niektóre kobiety zaczynają odczuwać bóle więzadeł macicznych to są lekkie kłucia czy ciągnięcie po bokach brzucha związane z rozciąganiem się macicy.
Badania i wizyty lekarskie
Piąty miesiąc to bardzo ważny czas w kalendarzu badań prenatalnych.
Kluczowym punktem jest tzw. USG połówkowe, wykonywane zazwyczaj między 18. a 22. tygodniem. To szczegółowe badanie ultrasonograficzne pozwala ocenić anatomię dziecka: głowę, kręgosłup, serce, kończyny, narządy wewnętrzne i wykluczyć poważne wady rozwojowe.
Podczas tej wizyty lekarz może także określić płeć dziecka, jeśli rodzice chcą to wiedzieć.
W tym miesiącu kontynuuje się rutynowe kontrole: pomiar ciśnienia krwi, masy ciała, badanie moczu (w kierunku białka i glukozy).
Lekarz lub położna mogą zapytać o Twoje samopoczucie, ewentualne dolegliwości i ruchy dziecka (ich wyczuwanie to ważny sygnał, że wszystko rozwija się prawidłowo).
W zależności od Twojej historii medycznej i wyników poprzednich badań mogą być zlecone dodatkowe testy (np. kontrola morfologii, poziomu glukozy, przeciwciał w przypadku konfliktu serologicznego).
Porady i zalecenia
Kontynuuj zdrową, zrównoważoną dietę, bogatą w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, białko i zdrowe tłuszcze.
Pij regularnie wodę – nawodnienie jest kluczowe dla zdrowia Twojego i dziecka.
Suplementuj kwas foliowy zgodnie z zaleceniami lekarza, a także inne witaminy prenatalne, jeśli zostały Ci przepisane.
Staraj się być aktywna: spacery, joga ciążowa, delikatne ćwiczenia poprawiają krążenie, redukują bóle pleców i pomagają utrzymać dobry nastrój.
Wybieraj wygodne ubrania ciążowe, zwłaszcza bieliznę i spodnie, które nie uciskają rosnącego brzucha.
Dbaj o higienę snu. Wybieraj wygodne pozycje, najlepiej na lewym boku, aby poprawić przepływ krwi do łożyska.
Unikaj długiego stania lub siedzenia bez ruchu. Staraj się regularnie zmieniać pozycję.
Ogranicz stres. Rozmawiaj z bliskimi o swoich emocjach, znajdź czas na relaks, słuchanie muzyki, medytację.
- Porada od dietetyka: postaw na różnorodność – kolorowe warzywa, kasze, chude mięso i ryby morskie to baza dobrze zbilansowanego dnia.
Checklista na ten miesiąc
- Umów i wykonaj USG połówkowe.
- Kontynuuj regularne wizyty u lekarza lub położnej.
- Suplementuj kwas foliowy i inne zalecane witaminy.
- Dbaj o zdrowe posiłki i odpowiednie nawodnienie.
- Wybierz wygodne ubrania ciążowe.
- Zadbaj o delikatną aktywność fizyczną.
- Zapisz się lub zaplanuj uczestnictwo w szkole rodzenia.
- Rozmawiaj z partnerem i bliskimi o swoich emocjach i potrzebach.
Co się dzieje w kolejnych miesiącach?
6. miesiąc (21.-24. tydzień)
Mózg dziecka rozwija się bardzo szybko, a płuca zaczynają ćwiczyć oddychanie. Skóra nadal jest cienka, ale pojawia się maź płodowa.
7. miesiąc (25.-28. tydzień)
Rozpoczyna się trzeci trymestr. Dziecko przybiera na wadze i ma coraz mniej miejsca. Pojawiają się rytmy snu, a na USG widać, jak otwiera oczy.
8. miesiąc (29.-32. tydzień)
Dziecko gromadzi tłuszcz i nabiera sił do życia poza brzuchem. Układ oddechowy dojrzewa, a maluch może już odczuwać światło i reagować na dotyk
Najczęściej zadawane pytania
Czy ból w podbrzuszu w drugim trymestrze jest normalny?
Tak, lekki ból lub ciągnięcie w podbrzuszu w II trymestrze jest dość normalne – macica rośnie i rozciągają się więzadła. Jeśli jednak ból jest bardzo silny, ostry, towarzyszy mu krwawienie, gorączka lub skurcze – skontaktuj się z lekarzem.
Kiedy zacznę czuć ruchy dziecka?
Najczęściej pierwsze delikatne ruchy czuje się między 18. a 22. tygodniem ciąży. Przy kolejnej ciąży można je wyczuć trochę wcześniej. Na początku to mogą być subtelne muśnięcia lub bulgotanie w brzuchu. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj lekarza lub położną na wizycie.
Kiedy można poznać płeć dziecka?
Płeć dziecka najczęściej można zobaczyć na USG około 18.-22. tygodnia ciąży, podczas tzw. badania połówkowego. Czasem lekarz może podejrzeć ją wcześniej, ale wtedy nie zawsze jest pewność. Jeśli chcesz, zapytaj o to podczas badania!
Czy w drugim trymestrze dziecko słyszy dźwięki z zewnątrz?
Tak! W II trymestrze, około 18.-20. tygodnia, dziecko zaczyna słyszeć dźwięki – najpierw bicie twojego serca i szumy w brzuchu, a później także odgłosy z zewnątrz, np. twój głos. Warto do niego mówić lub śpiewać – to buduje więź!
Jakie badania wykonuje się w drugim trymestrze?
W II trymestrze zwykle robi się ważne badania: USG połówkowe (między 18. a 22. tygodniem, żeby dokładnie obejrzeć dziecko), morfologię krwi, badanie ogólne moczu i test obciążenia glukozą (między 24. a 28. tygodniem). Lekarz lub położna podpowie, które badania są potrzebne w twoim przypadku.
Co to jest USG połówkowe i kiedy się je robi?
Czy krwawienie w drugim trymestrze zawsze oznacza coś złego?
Krwawienie w II trymestrze nie zawsze oznacza coś bardzo złego, ale zawsze trzeba je skonsultować z lekarzem. Może być np. spowodowane podrażnieniem szyjki macicy po badaniu czy stosunku, ale też być sygnałem poważniejszego problemu, jak łożysko przodujące lub przedwczesne odklejenie łożyska. Lepiej to sprawdzić, żeby mieć pewność, że wszystko jest w porządku.
Czy powinnam wykonać badanie glukozy w kierunku cukrzycy ciążowej?
Tak, większość kobiet wykonuje test obciążenia glukozą między 24. a 28. tygodniem ciąży – to standardowe badanie w kierunku cukrzycy ciążowej. Nawet jeśli czujesz się dobrze, warto je zrobić, bo cukrzyca ciążowa często nie daje objawów, a wcześnie wykryta pozwala lepiej zadbać o zdrowie twoje i dziecka.
Jak mogę złagodzić bóle pleców, które odczuwam?
W II trymestrze bóle pleców są dość częste – macica rośnie i zmienia się twoja postura. Żeby je złagodzić, spróbuj: delikatnych ćwiczeń lub rozciągania (np. dla ciężarnych), odpoczynku w wygodnej pozycji, spania na boku z poduszką między kolanami, a także unikania długiego stania. Jeśli ból jest bardzo silny lub niepokojący, warto powiedzieć o tym lekarzowi lub położnej.
Kiedy rozpocząć naukę w szkole rodzenia?
Najlepiej zacząć szkołę rodzenia około połowy ciąży, czyli między 20. a 28. tygodniem. To dobry czas, bo jesteś już po pierwszych badaniach i masz więcej energii niż w III trymestrze. Dzięki temu spokojnie przygotujesz się na poród i opiekę nad maluszkiem.
